Religieus trauma 2 – Eenheidsworst

Dit is deel 2 van een serie artikelen over religieus trauma. Klik hier voor deel 1, en hier voor deel 3.

Wat zijn de effecten van een toxische kerk op gemeenteleden – en kan dit leiden tot religieus trauma?

Tijdens mijn onderzoek (zie artikel Religieus Trauma) ontdekte ik dat er daadwerkelijk iets bestaat dat Religious Trauma Syndrome (RTS) wordt genoemd. Het Religious Trauma Institute definieert dit als:

“Een fysieke, emotionele of psychologische reactie op religieuze overtuigingen, praktijken of structuren die het vermogen van een individu om te functioneren en zich veilig te voelen, overweldigen.”

Met andere woorden: langdurige blootstelling aan schadelijke religieuze dynamieken kan leiden tot diepgaande psychische en sociale schade.

Hoe uit dit zich?

De gevolgen van religieus trauma kunnen op verschillende niveaus zichtbaar worden.

Cognitief

• Een negatief zelfbeeld
• Zwart-wit denken
• Perfectionisme
• Moeite met kritisch denken of het nemen van beslissingen

Emotioneel

• Depressie
• Angst of paniekaanvallen
• Woede of schaamte
• Verdriet en rouw
• Eenzaamheid
• Moeite met het ervaren van plezier of het vinden van betekenis

Sociaal

• Verlies van sociaal netwerk of familiebanden
• Problemen in relaties en intimiteit
• Seksuele problemen

Cultureel

• Gebrek aan kennis van de seculiere wereld
• Moeite met integreren in een samenleving buiten de religieuze context
• Onzekerheid of schaamte in contact met niet-gelovigen
• Gebrek aan basiskennis over wetenschap, cultuur of maatschappelijke realiteit

Kort gezegd: mensen die opgroeien in een gesloten, controlerende religieuze omgeving weten vaak weinig van de wereld waarin ze leven.

Ontwikkeling en autonomie

Een ander belangrijk gevolg is het stagneren van de persoonlijke ontwikkeling. Wanneer je opgroeit in een omgeving waarin gehoorzaamheid aan de geestelijk leider een voorwaarde is om erbij te horen, leer je niet om eigen keuzes te maken. Je leert te leven naar wat een ander denkt en verlangt, waardoor je keuzevrijheid wordt ingeperkt en je autonomie onderdrukt raakt.

Daardoor ontstaat er weinig ruimte om de innerlijke conflicten te doorleven die bij jouw ontwikkelingsfase horen – conflicten die juist essentieel zijn voor de vorming van je identiteit. Geen plotseling trauma, maar langzaam vergif

Ik zal je de ‘rocket science’ besparen, maar religieus trauma ontwikkelt zich anders dan veel andere vormen van trauma. Het ontstaat meestal geleidelijk, door langdurige blootstelling aan een schadelijke omgeving. Kinderen die in zo’n context opgroeien, leren hun eigen denken te wantrouwen en hun gevoelens te onderdrukken.

De onvermijdelijke conclusie is dat deze vorm van trauma een complexe vorm van PTSS is. Best shocking eigenlijk.

Volgende keer: Herstel is mogelijk!